Accessibility links

Dünya plastiklərin okeanlara təhlükəsi ilə mübarizədə birgə işləməlidir: WWF


Vəhşi təbiət qrupu WWF çərşənbə axşamı bildirib ki, plastiklər "ən kiçik planktonda ən böyük balinaya qədər" okeanın bütün hissələrinə sızıb, Qurum plastiklər haqqında beynəlxalq müqavilə yaratmaq üçün təcili səylərə çağırıb.

Kiçik plastik parçaları planetin ən ucqar və əlçatmaz bölgələrinə belə çatmışdır: Plastik parçaları okeanın ən dərin çuxurlarında, Mariana xəndəkyində belə alıqların içərisində tapılıb. Problemin həlli üçün heç bir beynəlxalq razılaşma yoxdur.

Bu ay Birləşmiş Millətlər Təşkilatının ətraf mühitlə bağlı yığıncağı üçün Nayrobidə toplaşacaq nümayəndə heyətlərinin dünya miqyasında plastik sazişlə bağlı danışıqlara başlayacağı gözlənilir.

WWF plastik çirklənmənin okeanlara, biomüxtəlifliyə və dəniz ekosistemlərinə təsiri ilə bağlı 2000-dən çox ayrı-ayrı elmi araşdırmanı birləşdirən son hesabatında fəaliyyətin gücləndirilməsinə çalışır.

Hesabatda etiraf edilib ki, hazırda insanlara potensial təsirləri qiymətləndirmək üçün kifayət qədər dəlil yoxdur. Lakin aşkar edilib ki, qazıntı yanacaqdan əldə edilən maddə “okeanın hər bir hissəsinə, dəniz səthindən okeanın dərin dibinə, qütblərdən ən ucqar adaların sahil xətlərinə qədər çatıb və ən kiçik planktondan ən böyük balinayadək aşkar edilə bilər.

WWF-in hesabatında deyilir ki, bəzi hesablamalara görə, hər il 19-23 milyon ton plastik tullantı dünyanın su yollarına buraxılır. Bu isə əsasən birdəfəlik plastiklərin hələ də dənizin çirklənməsinin 60%-dən çoxunu təşkil edir, baxmayaraq ki, getdikcə daha çox ölkə onların istifadəsini qadağan edir.

WWF-nin Qlobal Plastik Siyasəti üzrə meneceri Eirik Lindebyerqin dediyinə görə, bir çox yerlərdə dəniz ekosistemləri üçün bir növ doyma nöqtəsinə çatırılıb, burada əhəmiyyətli təhlükə yaradan səviyyələrə yaxınlaşılır.

Bəzi yerlərdə "ekosistemin dağılması" riski var. Bir çox insan dəniz quşlarının plastik samanlarda və ya atılmış balıq torlarına bükülmüş tısbağalarda boğulduğunu görüb.

Lakin o, təhlükənin bütün dəniz qida şəbəkəsində olduğunu deyib. Bu, "yalnız balina, suiti və tısbağaya deyil, böyük balıq ehtiyatlarına və onlardan asılı olan heyvanlara da təsir edəcək.

2021-ci ildə aparılan bir araşdırmada sınaqdan keçirilmiş 555 balıq növündən 386-nın plastik qəbul etdiyi aşkar edilib. Ayrı-ayrı tədqiqatlarda əsas kommersiya məqsədli balıq növü olan treska balıqlarının 30%-ə qədərinin mədəsində mikroplastiklərin olduğu aşkar edilib.

Beləliklə, bütün plastik çirklənmə tamamilə dayandırılsa belə okeanlardakı mikroplastiklərin həcmi 2050-ci ilə qədər hələ də iki dəfə arta bilər. WWF-nin proqnozlarına görə, plastik istehsalı artmaqda davam edir, 2040-cı ilə qədər potensial olaraq iki dəfə artacaq və eyni dövrdə okeanın plastik çirklənməsinin üç dəfə artacağı gözlənilir.

Lindebyerg vəziyyəti iqlim böhranı ilə müqayisə edir və qlobal istiləşmə həddi keçməmişdən əvvəl atmosferə buraxıla bilən CO2-nin maksimum miqdarını məhdudlaşdıran "karbon büdcəsi" konsepsiyası.

WWF-nin məlumatına görə, dünyanın bir sıra yerlərində, xüsusən Aralıq dənizi, Sarı və Şərqi Çin dənizlərində (Çin, Tayvan və Koreya yarımadası arasında) və Arktika dəniz buzlarında mikroplastiklər üçün bu məhdudiyyətlər artıq əldə edilib.

WWF fevralın 28-dən martın 2-dək Nayrobidə keçiriləcək BMT-nin ətraf mühitin mühafizəsi toplantısında plastiklər üzrə beynəlxalq sazişin hazırlanması məqsədilə danışıqlara çağırır.

Dünyaya Baxış

Dünyaya Baxış. Putin Soçidə Ərdoğanla görüşüb
please wait

No media source currently available

0:00 0:12:02 0:00
XS
SM
MD
LG