Accessibility links

ABŞ Seçkiləri 2020

Co Baydenin 46-cı ABŞ Prezidenti seçildiyi proqnozlaşdırılır

Sabiq ABŞ Vitse-Prezidenti və Demokrat Partiyasından namizəd Co Baydenin ABŞ prezident seçkilərinin qalibi olduğu və yanvarın 20-də rəsmən prezident olaraq andiçmə mərasimində iştirak edəcəyi proqnozlaşdırılır.

36 il ABŞ Senatında Demokrat kimi xidmət etmiş və səkkiz il Prezident Barak Obama administrasiyasında Vitse-Prezident vəzifəsində çalışmış Baydenin prezident olacağını xəbər təşkilatları proqnozlaşdırırlar.

Gərgin seçki kampaniyasının ardınca Baydenin Respublikaçı Prezident Donald Trampı məğlub etməsi seçki günündən sonrakı müddətdə poçtla verilmiş səslərin sayılması nəticəsində bəlli olub.

Nəticələr hələ də rəsmi qaydada sertifikatlaşdırılmalıdır. Bununla bağlı məhkəmələ müraciət olunacağı, lakin yekun nəticənin dəyişməyəcəyi gözlənilir.

Bayden 538 Elektoral Kollegiya səsindən azı 270-ni qazanmaqla prezident seçilib.

Baydenin qələbəsi son 40 ildə Trampı ikinci dönəmə seçilməyə nail olmamış üçüncü prezident edir.

İnauqurasiya Günündə 78 yaşı olacaq Bayden üçüncü dəfə idi ki, przident seçilməyə cəhd göstərirdi. O, 1988 və 2008-ci ildə namizədliyni irəli sürmüşdü.

Co Baydenin qələbəsi ilə Kamal Harris 244 illik ABŞ tarixində ilk dəfə olaraq seçilmiş qadın Vitse-Prezident olacaq. Kaliforniya Senatoru olan Harrisin atası Yamaykada, anası isə Hindistanda doğulub.

Bayden seçki kampaniyasında ABŞ-ı yenidın Paris iqlim dəyişikliyi sazişinə qaytaracağını və İranın nüvə proqramının qarşısını almaq üçün Prezident Obama dönəmində imzalanan anlaşmanı bərpa edəcəyini vəd edib.

Tramp kampaniyası hələ ki, "bu seçkinin bitmədiyini" deyərək, prezidentin cüzi səs fərqi ilə qızğın yarışların getdiyi ştatlarda qalib çıxacağını bildirir. Tramp kampaniyası həmçinin seçki saxtakarlığı və qanunauyğunsuzluqlarla bağlı əsaslandırılmamış iddialarla məhkəmələrə müraciət edib.

Cümə günü gecə saatlarında Delaver ştatının Vilminqton şəhərində çıxış edən Co Bayden qələbəyə əmin olduğunu demişdi.

“Bizdə hələ ki, yekun qələbə bəyannaməsi yoxdur, lakin rəqəmlər bizə aydın şəkildə deyir. Biz bu yarışı udacağıq,” deyə Demokrat namizəd 24 saat ərzind poçtla verilmiş səslərin sayılması nəticəsində Corciya və Pennsilvaniyada irəli çıxdığını, digər ştatlarda isə səs üstünülyünü genişləndirdiyini vurğulayıb.

“Biz 300-dən çox elektoral kollegiya səsləri (qələbə üçün cəmi 270 tələb olunur - red.) almağa doğru gedirik. Və ümummilli miqyasda rəqəmlərə baxın. Biz bu yarışı aydın çoxluqla, millət arxamızda olmaqla udacağıq,” o demişdi.

Corciyanın 16, Pennsilvaniyanın 20 elektoral səslərini qazanmaq Baydenə 299 elektoral səs bəxş etmiş olur ki, bu da seçkiləri udmaq üçün kifayət qədər yetərlidir. Bayden həmçinin Arizona və Nevada ştatlarında öndə gedir ki, bu ştatlarda qələbə onun elektoral səslərini 316-a qaldıra bilər.

ABŞ-ın Elektoral Kollegiya sisteminə əsasən, Meyn və Nebraska istisna olmaqla hər bir ştatda səs çoxluğunu qazanan namizəd həmin ştatın bütün elektoral səslərini qazanır. Ştatların elektoral səsləri isə əhalilərinin sayına müvafiq müəyyən olunur.

See all News Updates of the Day

ABŞ prezidentlərinin icra əmrləri və onların tarixçəsi

ABŞ prezidentlərinin icra əmrləri və onların tarixçəsi
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:24 0:00

ABŞ prezidentləri icra əmrləri, bəyannamələr və ya memorandumlar verərək Konqres və qanunverici prosesdən ötərək tez-tez dövlət siyasətini dəyişir.

Tramp 2017-ci ilin yanvar ayında verdiyi sərəncamla terrorizm mərkəzləri olduğu dediyi əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan ölkələrdən mühacirəti müvəqqəti olaraq məhdudlaşdırmışdı. Bu addım geniş şəkildə tənqid olunaraq, tez bir zamanda məhkəmələr tərəfindən bloklanmış və bu, hüquqi qarşıdurmalara gətirib çıxarmışdı.

Bir müddət sonra mühacirət qadağası məhdud şəkildə qüvvədə qalsa da, onun yanvarın 20-də prezident vəzifəsinə and içəcək Co Bayden tərəfindən ləğv ediləcəyi güman edilir.

"Demək olar ki, istənilən sərəncam sonrakı sərəncamla ləğv edilə bilər. Ona görə də Co Baydenin icra sərəncamları ilə silahlanmış halda işinə başlayacağına əmin ola bilərik" - deyə, Amerika prezidentlik layihəsinin nümayəndəsi Con Vuli bildirib.

İlk prezident Corc Vaşinqton hökumət idarələrinə təlimat verərək, icra əmrləri adlandırılan ilk sərəncamı vermişdi.

Abraham Linkoln daha sonra Vətəndaş müharibəsi dövründə iki ayrı icra sərəncamından ibarət olan azadlıq bəyanatı ilə qulları azad etmişdi.

Franklin Ruzvelt bütün prezidentlərdən daha çox - 3700-dən çox icra əmri imzalamışdı.

Birtərəfli qaydada fəaliyyət səlahiyyəti Konstitusiyada göstərilməyib. Orada yalnız prezidentin icra hakimiyyətinə rəhbərlik etdiyi deyilir.

"Bunlar icraedici hakimiyyətin Konstitusiyada təsbit edilmiş geniş səlahiyyətlərinin təbii icra edilməsi olduğu üçün yaranıb" - deyə, Viskonsin universitetindən Kennet Mayer qeyd edib.

Franklin Ruzveltin daha sonra geniş tənqid olunan sərəncamlarından biri İkinci Dünya Müharibəsi dövründə yaponiyalı amerikalıların düşərgələrdə salınmasını nəzərdə tuturdu.

Tramp da həmçinikn mübahisəli siyasət dəyişikliklərini həyata keçirmək üçün icraçı səlahiyyətlərindən istifadə edib, Konqresi ötərək, iqlim razılaşması olan Paris Sazişindən çıxdı.

"Hakimiyyət bölgüsü, konstitusiyaya dair suallar indi hər gün manşetlərdədir" - deyə, Kim Vehle qeyd edib.

Tramp hakimiyyətə gəldiyi ilk ildə cənub sərhədində divarın inşasının sanksiyalaşdırılması da daxil olmaqla, 55 sərəncam verdi.

Bəzən hakimiyyətin qolları birlikdə işləyib. Ali Məhkəmə tarixi bir qərarla və Prezident Duayt Eyzenhauerin icraçı səlahiyyətləri vasitəsilə 1950-ci illərdə məktəblər inteqrasiya olunmuşdu.

Ancaq bəzən prezidentlər təkbaşına hərəkət edərək, hakimiyyətin digər qolları ilə qarşıdurmaya səbəb olurlar. Harri Truman Koreya müharibəsi dövründə poladtökmə zavodlarını milliləşdirdi.

“Bu, həqiqətən, müharibə şəraitində özəl sənayeni ələ keçirmə cəhdi idi. Məhkəmə bunun normal olmadığını bildirmişdi. Əlbəttə ki, bu, tamamilə fərqli bir məhkəmə idi" - deyə, Kim Vehle qeyd edib.

Tramp prezidentlik dövrünün son iki ayında səlahiyyətlərindən istifadə edərək hökumətdə iz buraxmaq üçün sadiq adamlarını əsas vəzifələrə təyin edib və hökumət fərmanları verib.

"Tramp administrasiyası tərəfindən müşahidə edəcəyimiz şeylərdən biri növbəti iki ay ərzində vəziyyəti möhkəmləndirmək üçün normativ sənədlər hazırlamaq olacaq ki, bu da ləngimələrə səbəb olacaq" - deyə, Amerika prezidentlik layihəsinin nümayəndəsi Con Vuli bildirib.

Baydenin kursu dəyişdirmək səylərini yavaşıdır, lakin dayandırmır.

ABŞ-da hakimiyyətin rəsmi keçidi prosesi başlayır

ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Co Bayden Delaver ştatının Vilmington şəhərində ABŞ Bələdiyyə Başçıları Konfransı ilə virtual görüşdə iştirak edir, 23 noyabr, 2020.

Birləşmiş Ştatların Ümumi Xidmətlər İdarəsi GSA (The General Services Administration) yeni prezident seçilmiş Co Baydenin noyabrın 3-də keçirilmiş seçkilərin "açıq qalibi" olduğunu müəyyən edib. Seçkilərdə məğlub olduğunu qəbul etməkdən imtina edən prezident Donald Tramp bazar ertəsi günü öz komandasına keçid dövründə əməkdaşlıq etməyi tapşırdığını bildirib, lakin mübarizəni davam etdirəcəyinə söz verib.

Bu addım Tramp administrasiyasının keçidi üçün zəmin hazırlayır və Baydenin yanvarın 20-də hakimiyyətə gəlməsi ilə əlaqədar olaraq planları federal qurumlarla koordinasiya etməsinə imkan yaradır.

GSA administratoru Emili Mörfi bu qərarı Trampın mühüm ştatlarda səsvermənin nəticələrini ləğv etmək cəhdlərinin uğursuzluqla nəticələnməsindən sonra verib.

Birləşmiş Ştatların Ümumi Xidmətlər İdarəsi GSA administratoru Emili Mörfi
Birləşmiş Ştatların Ümumi Xidmətlər İdarəsi GSA administratoru Emili Mörfi

"Mən qərarımı qanunlara və mövcud faktlara əsaslanaraq müstəqil şəkildə vermişəm. Mənə Ağ Evdə və ya GSA-da işləyənlər də daxil olmaqla icraedici orqanların heç bir rəsmisi tərəfindən qərarımın mahiyyəti və ya vaxtı baxımından birbaşa və ya dolayısı ilə təzyiq göstərilməyib" - deyə, Emili Mörfi Baydenə yazdığı məktubda bildirib.

Tramp məktubun ictimaiyyətə açıqlanmasından bir qədər sonra Twitter sosial şəbəkəsində yazıb: "İşimiz israrla davam edir, biz yaxşı mübarizəni davam etdirəcəyik və inanıram ki, qalib gələcəyik! Buna baxmayaraq, ölkəmizin mənafeyi naminə Emili və onun komandasının ilkin protokollarla əlaqədar lazım olanları işləri görməsini və komandama da eyni şeyi etməyi tövsiyə edirəm."

Təqaüdə çıxmağa hazırlaşan və dəfələrlə keçidin başlanmasına çağıran Tennessi senatoru Lamar Aleksander bazar ertəsi yeni açıqlama verərək, Trampın "ölkəni birinci yerə qoymalı" və Bayden administrasiyasının müvəffəq olmasına kömək etməli olduğunu bildirib.

Bundan əlavə, keçmiş Daxili Təhlükəsizlik naziri Tom Ridc, Mərkəzi Kəşfiyyat Agentliyinin keçmiş direktoru Maykl Hayden və keçmiş Milli Kəşfiyyat direktoru Con Neqroponte daxil olmaqla Respublikaçıların 100-dən çox keçmiş milli təhlükəsizlik nümayəndəsi açıqladıqları bəyanatda Trampın məğlub olduğunu qəbul etməkdən imtina etməsi və nizamlı keçid prosesinə imkan verməməsinin Amerikada demokratik prosesi üçün "ciddi təhlükə yaratdığını” bildirib. Məktubu imzalayan rəsmilər Tramp da daxil olmaqla dörd Respublikaçı prezidentin hakimiyyəti dövründə çalışıb.

Bu arada, ABŞ-da yeni seçilmiş prezidenti Co Baydenin çərşənbə axşamı Dövlət Departamentinə rəhbərlik etmək üçün keçmiş dövlət katibinin müavini Antoni Blinken də daxil olmaqla, Nazirlər Kabinetinin ilk üzvlərinin adlarını açıqlayacağı gözlənilir.

Co Bayden ənənəvi olaraq Respublikaçıları dəstəkləyən Corciya ştatının qalibi elan olundu

Co Bayden təxminən 30 ildir prezident seçkilərində yalnız Respublikaçıları dəstəkləyən cənub ştatı Corciyada qələbə çalıb.

Associated Press (AP) agentliyi Corciya ştatının rəsmiləri 5 milyona yaxın bülletenin əllə sayılmasından sonra keçmiş vitse prezident Co Baydenin təxminən 12 min səs çoxluğu ilə Donald Trampı məğlub edərək ştatda qalib gəldiyini və nəticədə 16 elektoral səsi əldə etdiyini açıqlayıb.

The AP Baydenin seçkiləri qazanmaq üçün tələb olunan minimum 270 elektoral səsi əldə etməsindən sonra Co Baydenin prezidentliyə seçildiyini elan etmişdi. Corciyadakı qələbə ilə Demokratların elektoral səsi 306-a qədər yüksəlmiş oldu.

Bülletenlərin əllə sayılması bu həftə sona çatıb. Baxmayaraq ki, əllə sayılma ştat qanunlarında yox idi, dövlət katibi Brad Raffensperger yeni ştat qanuna əsasən səslərin yenidən hesablanmasına qərar verib. Yeni qanunda səs vermə aparatlarının səsləri doğru hesabladığını təsdiq etmək üçün əllə yoxlanılmasının lazım olduğu bildirilir. İkinci hesablama zamanı təxmin bir neçə min bülletenin ilk dəfə sayılmadığı aşkarlansa da, bu səslər Baydenin qələbəsinə təsir edəcək qədər sayda olmayıb.

Tramp və müttəfiqləri heç bir sübut olmadan Corciya ştatında seçkilərin geniş şəkildə saxtakarlıqlaşdırıldığını iddia etməsindən sonra Raffensperger-in səsvermənin ədalətli və etibarlı olduğunu israr etməsi Respublikaçılar arasında qarşıdurmaya səbəb olub.

1992-ci ildə Bill Klintonun prezident seçkisini qazanmasından bəri Corciya ştatında heç bir Demokrat namizəd qalib gəlməmişdi.

Demokratların uzun sürən məğlubiyyətlərinə baxmayaraq, bir çox analitik Corciya ştatının 2020-ci il seçkilərində əsas mübarizə meydanı olacağını proqnozlaşdırdı. Buna səbəb isə ağ olmayan seçicilərin sayının artması ilə Respublikaçıların Atlanta ətrafındakı ərazilərdəki üstünlüyünün azalması olub.

Hazırki prezident Donald Tramp dörd il əvvəl Corciya ştatında kampaniya aparmadan belə rəqibi Hillari Klinton üzərində qələbə qazanmışdı. Lakin bu il Trampın ştatda hətta seçki günündən əvvəlki həftə sonu böyük təşviqat kampaniyası təşkil etməsi belə ona kömək olmadı.

Donald Tramp Kiber Təhlükəsizlik Departamentinin rəhbərini işindən kənarlaşdırıb

ABŞ-da seçkilərin başa çatmasından cəmi iki həftə sonra prezident Donald Tramp Twitter-də səsvermənin təmin edilməsi səylərinə rəhbərlik edən vəzifəli şəxsi işdən çıxardığını elan edib.

Tramp Kiber Təhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyinin direktoru Kristofer Krebsin 3 noyabr prezident seçkiləri zamanı əsasız olaraq “kütləvi uyğunsuzluqlar və saxtakarlıqlara” yol verdiyini iddia edərək seçki ilə əlaqədar “olduqca qeyri-dəqiq” bir açıqlama verdiyinə görə işindən kənarlaşdırdığını bildirib.

"Dərhal qüvvəyə minən qərarala Kristofer Krebs Kiber Təhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyinin direktoru vəzifəsindən kənarlaşdırıldı" - deyə, Trump əlavə edib.

Lakin digər tərəfən Krebs özünün yenicə təsdiqlənmiş twitter profilindən prezidentə cavab verib. "Şərəflə xidmət etdim" deyən Krebs bildirib ki, "Biz düzgün olanı etdik. Bu günü müdafiə edib, sabahı təmin etdik".

Seçkilərdə saxtakarlığı ilə bağlı iddialar və gərginlik aylardır davam edirdir. Tramp buaykı seçki ərəfəsində koronavirus pandemiyası səbəbindən poçt bülletenlərinin geniş istifadəsinə dittət çəkərək potensial saxtakarlıq barədə dəfələrlə həyəcan siqnalı verib.

Baxmayaraq ki, seçkilərdən iki gün sonra Trampın kampaniyası seçkilərdə saxtakarlıq və dələduzluq halları ilə əlaqədar olaraq artıq bir neçə məhkəmə iddası qaldırıb, seçkilərin kütləvi saxtalaşdırlıması və qanun pozuntularına yol verilməsi ilə əlaqədar dəlillər tapılmayıb.

Keçən cümə axşamı Kiber Təhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyi da daxil olmaqla, bir neçə federal və ştat rəsmilərindən ibarət bir koalisiya iddiaların əsassız olduğunu deyərək onları rədd edib.

Seçki İnfrastrukturu Hökümət Koordinasiya Şurasının (GCC) İcra Komitəsi və Seçki İnfrastrukturu Sektoru Koordinasiya Şurası açıqlama yayaraq bildirib ki, "3 noyabr seçkiləri Amerika tarixindəki ən etibarlı seçki olub". "Hər hansı bir səsvermə sistemində səslərin silindiyi və ya itirildiyi, səslərin dəyişdirildiyi və ya hər hansı bir şəkildə güzəştə gedilyinə dair heç bir dəlil yoxdur" - deyə, bəyanatda bildirilir.

Co Bayden özünün milli təhlükəsizlik üzrə müşavirləri ilə görüşür

ABŞ-da yeni prezident seçilmiş Co Bayden çərşənbə axşamı öz milli təhlükəsizlik müşavirləri ilə görüşüb. Lakin onların sırasında hökumətin kəşfiyyat təhlilçiləri olmayıb. Belə ki, Prezident Donald Tramp Demokratın prezidentliyə keçidini əngəlləməkdə davam edir.

Bayden heyətindəki keçid rəsmilərinin sözlərinə görə, Bayden və vitse-prezident seçilmiş Kamala Harris qlobal məsələləri öz diplomatik, kəşfiyyat və müdafiə ekspertləri ilə müzakirə ediblər.

Bir çox Respublikaçı qanunvericilər ötən günlərdə dövlət kəşfiyyat rəsmilərinin 20 yanvarda keçiriləcək andiçmə mərasimi ərəfəsində Baydenlə birifinqə qatılmasına çağırıblar, hərçənd ki, Tramp Baydenin proqnozlaşdırılan seçki qələbəsinin nəticələrini aradan qaldırmaq və ikinci dönəm hakimiyyətdə qalmaq üçün hüquqi müstəvidə etirazlarını davam etdirir.

Respublikaçı qanunvericilər bildirir ki, Baydenə ABŞ təhlükəsizliyinə hədələri təhlil edən prezidentin gündəlik kəşfiyyat məlumatlarının verilməsi Demokrat siyasətçinin hakimiyyəti ələ alması üçün önəmlidir.

Lakin Tramp dəfələrə seçkiləri udduğunu iddia edib və Baydenin qələbəsini tanımaqdan imtina edir. Səsvermənin nəticələri Baydenin 538 Elektoral Kollegiya səslərindən 270-dən çoxunu qazandığını göstərir ki, bu da seçki mexanizminə əsasən onu prezident seçkilərinin qalibi edir.

Ölkə boyu seçki rəsmiləri Amerkanın Səsinə və başqa ABŞ media orqanlarına bildiriblər ki, onlar seçki nəticələrinə təsir göstərməyəcək xırda qanunauyğunsuzluq insidentləri istisna olmaqla geniş miqyasda seçki saxtakarlıqları aşkar etməyiblər.

Baydenin özündə kəşfiyyat brifinqləri və çoxsaylı hökumət agentliklərinə çıxışı ehtiva edən rəsmi hakimiyyətə keçidə başlaması üçün Baş Xidmətlər Administrasiyası Baydenin seçkilərdə qələbə çaldığını sertifikatlaşdıran sənəd imzalamalıdır. Tramp həmin sənədin imzalanmasına mane olur.

Daha çox yüklə

XS
SM
MD
LG