Accessibility links

ABŞ Seçkiləri 2020

Bayden və Tramp aralarında son debata qədər mühüm ştatlarda kampaniya aparır

Prezident Donald Trump və onun Demokrat rəqibi Co Bayden bu həftə prezidentliyə namizədlər arasında keçiriləcək son debat yaxınlaşdıqca bazar günü Nevada və Şimali Karolina ştatlarında seçicilərlə görüşüb.

Florida Universitetinin ABŞ Seçkiləri Layihəsinə əsasən, təxminən 27.7 milyon amerikalı noyabrın 3-ü prezident seçkilərindən öncə ya poçtla, ya da şəxsən səsvermədə iştirak edib. Bu rekord göstərici müəyyən dərəcədə koronavirus pandemiyası fonunda seçki günü səsvermə məntəqələrində izdihamla bağlı narahatlıqlarla əlaqədardır.

Bayden qeydə alınmış seçicilərin 1,4 milyonu və ya 20 faizinin bazar gününə olan məlumata əsasən səs verdiyi mühüm ştat olan Şimali Karolina sakinlərini tez zamanda səs verməyə çağırıb.

Bayden həmçinin Trampı həftə sonu ABŞ-ın koronavirus pandemiyasında “dönüş yaratdığı” dediyinə görə tənqid edərək, ölkədə yeni yoluxma hallarının sayının son aylarda ən yüksək səviyyəyə çatdığını deyib.

Respublikaçı Trump bazar günü seçki kampaniya tədbirlərini 2016-cı ildə Demokratlara kiçik fərqlə məğlub olduğu Nevada ştatında davam etdirib. Ştatda erkən səsvermə şənbə günü başlayıb.

Nadir hallarda kilsəyə gedən, lakin aborta etiraz etdiyi və mühafizəkar hakimləri təyin etdiyi üçün yevangelist xristianlar arasında populyar olan prezident bazar günü Las Vegas Beynəlxalq Kilsəsində ibadət mərasimində iştirak edib.

Bu yaxınlarda özü COVID-19-a yoluxduqdan sonra sağalan Trump kilsədə maska taxmayıb.

Trumpın kampaniyasının sözçüsü Tim Murto onun cümə axşamı Floridada debata qədər Arizona və Şimali Karolina da daxil olmaqla hər gün kampaniya aparacağını bildirib.

Bayden sentyabr ayında Trampdan daha çox ianə toplayıb

Demokrat Co Bayden sentyabr ayında Prezident Donald Trampdan daha çox ianə toplayıb. Prezident seçki gününə həftələr qala bir vaxt kampaniya maliyyəsi baxımından rəqibindən geridə qalır.

Trampın kampaniyası Respublikaçıların Milli Komitəsi və əlaqədar qruplarla birlikdə sentyabr ayında 247.8 milyon dollar ianə toplayıb. Bayden və Demokratların Milli Komitəsi isə eyni dövrdə 383 milyon dollar toplayıb.

Trampın seçki kampaniyasının kommunikasiya direktoru Tim Mörto Twitter hesabında bildirib ki, sentyabrın sonunda Trampın kampaniyasının əlində 251.4 milyon dollar olub, Baydendə isə 432 milyon dollar.

Trampın maddi dəstək baxımdan geri qalması çox rast gəlməyən bir haldır, çünki ənənəvi olaraq prezidentlər rəqiblərin daha çox pul toplayırlar. Bu hal həmçinin onun yenidən seçkilmək şansına risk yaradır.

Reklamları izləyən Kantar/CMAG şirkətinin bildirdiyinə görə, Trampın kampaniyası televiziya və onlayn məkanda reklamlara çox pul xərcləsə də, ötən həftə Bayden reklamlara Tramp kampaniyasından 10 milyon dollar daha çox pul xərcləyib.

Baydenə ianələr Ali Məhkəmə hakimi Rut Beyder Ginsburqun ölümünündən sonra və Trampın ilk debatda geniş şəkildə tənqid olunan çıxışından sonra artıb.

Ali Məhkəməyə namizədlə bağlı dinləmələr Tramp və Baydenin diqqət mərkəzində

Ali Məhkəməyə namizədlə bağlı dinləmələr Tramp və Baydenin diqqət mərkəzində
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:02 0:00

Bu həftə ABŞ Senatında hakim Emi Koni Barretin Ali Məhkəməyə namizədliyinin təsdiq olunması üçün dinləmələr başlayıb. Ali Məhkəmədəki yer hakim Rut Beyder Ginsburqun ötən ay vəfatı nəticəsində boşalıb. Ali Məhkəmə hakimlərinin vəzifələri ömürlük, onların əlində isə böyük səlahiyyətlər olur. Ali Məhkəmədəki boş yeri doldurmaq üzərində mübarizə prezident Donald Trampla rəqibi Co Bayden arasındakı prezidentlik uğrunda yarışın diqqət mərkəzinə çevrilib.

Mühafizəkar hakim Emi Koni Barret Senat Demokratları tərəfindən sərt sorğu-sual edildiyi bir vaxt Ali Məhkəmənin önündə onun tərəfdarları və etirazçılar nümayiş keçirib. Ona irəli sürülən suallardan biri də onun noyabrda keçiriləcək seçkinin nəticəsində təsir göstərə biləcək məhkəmə işlərində səs verib-verməyəcəyi daxildir.

“Mən həmin şərtlər altında mənim səs verməyimim zəruri olub-olmadığını müyyən etmək üçün məndən öncəki digər hakimlərin ət atdığı üsullardan istifadə edəcəyəm,” Ali Məhkəməyə namizəd hakim Emi Koni Barret bildirib.

Mühafizəkar hakimin təyin olunması prezident Donald Trampın seçki kampaniyası vədidir.

“Əgər Co Bayden və Demokratlar hakimiyyətə gəlsələr onlar Ali Məhkəməni Amerika cəmiyyətini birtərəfli qaydada tanınmayacaq hala gəticəcək ultra-solçu radikallarla dolduracaqlar,” prezident Tramp bildirib.

Hazırda rəy sorğularında arxada gələn Tramp tez-tez yalnız seçki saxlatalaşdırdığı təqdirdə Demokrat namizəd Co Baydenə məğlub ola biləcəyini deyir. Seçki ilə bağlı onlarla məhkəmə işinin davam etdiyi bir vaxt, “dəyişkən ştatlarda” nəticələrin bir-birinə yaxın olması 2000-ci ildə Corc W. Buşla Al Qor arasındakı hadisənin təkrarlanmasına gətirib çıxara bilər. Həmin seçkinin nəticəsinə Ali Məhkəmə qərar vermişdi.

Konstitusiya üzrə ekspert Adam Vayt deyir ki, Tramp və bəzi Respublikaçıların Barretin məhkəmənin seçkidən sonra onların xeyrinə səs verməsini təmin etmək üçün təsdiq olunmasının zəruri olduğuna dair bəyanatları nəzakətsizlik görünüşü yaradır.

“Onlar bir düşüncə yaradıblar və Barret də məhkəmədə gördüyü iş vasitəsilə bu düşüncəni aradan qaldırmağa çalışmalıdır ki, məhkəməyə təyin olduğu zaman nə prezident Tramp nə də qanundan başqa heç kəs önündə cavabdeh olmadığını açıq aydın göstərsin,” o deyib.

Barret təsdiq olunsa Ali Məhkəmədə Respublikaçı prezidentlər tərəfindən təyin olunan altı, Demokratlar tərəfindən isə təyin olunan üç hakim olacaq.

Bayden qalib gəldiyi halda bəzi Demokratlar onun Ali Məhkəməyə daha çox hakim təyin etməsini istəyir, çünki onlar bunun məhkəmədə ideoloji baxımdan tarazlıq yaradacağını iddia edirlər. Respublikaçılar isə bunun qətiyyən əleyhinədir. Hakimlərin sayı konstitusiyada müəyyən olmasa da, 1869-cu ildə bəri yalnız doqquz hakim olub.

“Əgər əlavə hakim təyin olunsa kompromisə daxil olan kiçik koalisiyalar olacaq. Mən buna barter deməyəcəm, amma mən bunu getdikcə daha çox qanunvercilik kompromisləri olaraq görürəm nəinki prinsipial qərarlar toplusu,” Amerika Sahibkarlıq İnstitutundan Adam Vayt bildirir.

Bayden “məhkəməni doldurmağın tərəfdarı” olmadığını desə də, məsələ ilə bağlı danışmaqdan çəkinib və bunun əvəzinə diqqəti Demokratların Ali Məhkəmənin Obamanın dövrünə aid və amerikalıların sağlamlıq sığortasına çıxışını artıran qanunu ləğv edəcəyinə dair narahatlığa yönəldib.

“Barret Afordable Care Act adlı sığorta planından qurtulmaq istədiyini bildirib. Prezident də bu plandan qurtulmaq istəyir,” Co Bayden deyib.

Barret təkid edir ki, əgər onun namizədliyi təsdiq olunsa, onun hələ ki, Obamacare və ya abort haqları və eynicinslərin nikahı kimi siyasi baxımdan mübahisəli məsələlərlə bağlı bir qərarı yoxdur.

Prezidentliyə namizədlər Bayden və Tramp seçicilərlə görüş keçirib

Prezidentliyə namizədlər Bayden və Tramp seçicilərlə görüşüb
please wait

No media source currently available

0:00 0:02:27 0:00

ABŞ Prezidenti Donald Tramp və onun Demokrat rəqibi Co Bayden cümə axşamı ayrı-ayrı forumlarda seçicilərlə virtual görüşə qatılıblar.

Bu, üz-üzə debat olmalı idi, lakin Tramp oktyabrın 2-də COVID-19-a yoluxduğunu açıqladıqdan sonra təşkilatçılar tədbiri virtual keçirməyi təklif etsələr də, Tramp debatda iştirakdan imtina etdi. Bunun əvəzinə, Tramp rəy sorğularında geriliyi aradan qaldırmaq və itirdiyi vaxtın əvəzini çıxmağa çalışdığı bir vaxtda.rəqiblər arasında mübarizə Pennsilvaniya və Florida ştatlarında ayrı-ayrılıqda seçicilərlə görüşlə müşayiət olundu.

Tədbir NBC News tərəfindən yayımlanıb.

“Bu gün Şimali Karolinada idim və izdihamlı böyük mitinq keçirdim və özümü çox yaxşı hiss etdim. Florida, Pensilvaniya – biz hər yerdəyik” - deyə Donald Tramp bildirib.

O, yanvarın sonunda Çindən uçuşları dayandırmaqla COVID-19-a qarşı gördüyü tədbirləri müdafiə etdi

ABC telekanalının əməkdaşı Corc Stefanopulosun moderatorluğu ilə keçirilən seçicilərlə görüşdə Bayden görülən tədbirlərin uğursuz olduğunu qeyd etdi

“Bu, prezidentin məsuliyyətidir və o, bunu etmədi. Nə edilməsi lazım olduğu barədə danışmadı, çünki məncə, səhm bazarı ilə bağlı narahatlıqları var idi” -deyə, Bayden qeyd edib.

Bayden deyib ki, Tramp məhdudiyyətləri tətbiq etmək üçün ştat qubernatorlarına və şəhər merlərinə təzyiq göstərməli idi. O, bunun daha çox insan həyatını xilas etmiş ola biləcəyini deyib.

Trampın Ali Məhkəmə üçün namizədi Emi Koni Barret bu həftə Senat dinləmələrində iştirak edir və təsdiqlənərsə, bu, mübahisəli seçkilərdə həlledici rol oynaya bilər.

“Bu, tamamilə ondan asılı olar. Düşünərdim ki, ya mənim xeyrimə, ya da əleyhimə hökm çıxara bilər. Burada konflikt görmürəm” - deyə, Tramp vurğulayıb.

Bayden balansı dəyişdirmək üçün Ali Məhkəmənin tərkibinin genişləndirilməsini istisna etməyəcək.

“Yaxşı, mən fanat deyiləm. Bunun necə olacağından asılıdır” -deyə, o qeyd edib.

Namizədlər bir məsələdə həmfikirdirlər.

“Qarşıdan seçki gəlir. Düşünürəm ki, bu, ölkəmizin tarixindəki ən vacib seçkidir” - Tramp bildirib.

Bayden seçiləcəyi təqdirdə Respublikaçılarla işləyəcəyinə söz verdi.

"Çünki həqiqətən razılaşdığımız çox şey var" - deyə, Co Bayden açıqlayıb.

Ancaq tərəfləri ayıran çox şey var. Bir çox ştatlarda erkən səsvermə başlayıb və Tramp geniş yayılmış saxtakarlıq barədə xəbərdarlıq edib. Seçki ekspertlərinin əksəriyyəti bunun baş vermədiyini deyirlər. Trampdan seçkinin nəticələrini qəbul edib-etməyəcəyi soruşuldu.

“Cavab budur: bəli. Ancaq mən şəffaf seçki olmasını istəyirəm, elə digərləri də” - deyə, Tramp cavab verib.

Namizədlərin bir həftə sonra son üz-üzə yekun debatda görüşməsi planlaşdırılır.

ABŞ seçkiləri: Amerikalılar nə üçün erkən səs verir

ABŞ seçkiləri: Amerikalılar nə üçün erkən səs verir
please wait

No media source currently available

0:00 0:03:03 0:00

Birləşmiş Ştatlarda noyabrın 3-də prezident seçkilərindən öncə presendenti olmayan sayda amerikalı erkən səsverməyə üstünlük verir. Artıq 14 milyondan çox insan səs verib və seçkiyə qədər qarşıdan gələn günlər milyonlarla amerikalının erkən səs verəcəyi gözlənilir.

Florida ştatının sakini Rita Rad 1960-cı illərin əvvəllərində kommunist Kubadan Amerikaya valideynləri olmadan gətirilən minlərlə uşaqdan biri olub. O, demokrat namizəd Co Bayden prezident olsa, Amerikanın sosializmə istiqamət götürə biləcəyindən qorxur.

Rita Rad: “Sosializm, solçular və başqa nəsə ilə flirt etmək bizim ölkəmiz üçün səhvdir. Bu, böyük bir səhvdir.”

Baydenin mötədil siyasətçi olması Radın fikrini dəyişmir. O, prezident Donald Trampa erkən səs verərək, seçki bülletenini səsvermə məntəqəsinə gəririr.

Rad seçkiyə iki həftədən çox qalmış səs verir.

Bəziləri deyir ki, Floridada hər gün seçki günüdür. Ştatda ölkənin hər yerindən daha çox seçici erkən səs verir. Rita Rad kimi iki milyon Florida sakini artıq səslərini verib.

Bu yaxınlarda insult olmasına baxmayaraq, Mayk Vebli də erkən səs verir. O, Co Bayden tərəfdarıdır.

Mayk Vebli: “O bu ölkəni yoluna salmaq üçün nə lazım olduğunu daha yaxşı bilir. Hesab edirəm ki, onun siyasəti daha inklüzivdir.”

Bütün ölkə boyu seçicilər ya şəxsən, ya da poçt vasitəsilə səs verərək rekord vurur. Bunun əsas səbəbi isə koronavirusdur.

Larri Klark: “Bəzi qruplar arasında sosial məsafə gözlənilmir, buna görə də mən bu il qiyabi olaraq səs verirəm.”

Kristian Conson isə 3 Noyabr seçki gününü reklam edən köynəklər satır və Baydenə səs verməyi düşünür.

Kristian Conson: “Hamı qorxu içindədir. Koronavirus tutmaqdan, başqa nədənsə qorxur. Amma yaşamaq da lazımdır. Həmişə qorxmaq və daim qapalı şəraitdə yaşaya bilməzsiniz.”

Tramp və Bayden arasında tərəfdarlarının nə vaxt səs verməsi məsələsi ilə bağlı fikir ayrılıqları var. Prezident seçiciləri seçki günündə səs verməyə təşviq edərək, heç bir dəlil gətirmədən poçtla səsvermədə pozuntular olduğunu deyir.

ABŞ prezidenti Donald Tramp: “Ehtiyatlı olun, çox sayda saxtakarlıqlar olur. Görürsünüz nə baş verir. Hər gün bu barədə oxuyursunuz.”

Demokrat namizəd Co Bayden fərqli mesaj verir: “Hələ də poçtla səs vermək üçün müraciət edə bilərsiniz. Bunu bacardığınız qədər tez edin.”

Tarixən Respublikaçılar daha erkən səs verir. Lakin bu il belə deyil. Florida Universitetinin Seçki Layihəsinə əsasən, demokratlar respublikaçıları erkən səsvermədə 2:1 nisbəti ilə üstələyir.

Riç Eksner Clevelend.com saytı üçün siyasi statistikanı şərh edir: “İntensivlik nəinki erkən səs verənlər, həm də seçki bülletenlərini almaq istəyənlər baxımından əvvəllər müşahidə etdiyimdən daha yüksəkdir."

Floridadan sonra erkən səs verən seçicilərin sayına görə ikinci yerdə olan Virciniyada da eyni durumdur.

“Mən bu gün işləməliyəm, amma bu, indi daha vacibdir, ona görə buna edirəm", seçicilərdən biri deyir.

Bu tendensiya davam etsə, bu, 2016-cı ildə səs verən 55 faizdən xeyli yüksək rekord iştirak demək ola bilər.

Daha çox yüklə

XS
SM
MD
LG