Accessibility links

“Şəkər çuğunduru, pambıq və yeni iqtisadi gerçəkliklər”


İqtisad elmləri doktoru Qubad İbadoğlu Azərbaycanda şəkər çuğunduru yetişdirilməsi və yaranan problemlərlə bağlı təhlili məqalə ilə çıxış edib. Ekspert məqaləsini, “Subsidiya artırıldı, bəs su təminatı necə artırılacaq?” sualı ilı başlayır.

Onun Facebook səhifəsində dərc etdiyi məqaləni təqdim edirik.

Ölkədə şəkər çuğunduru istehsalının stimullaşdırılması məqsədi ilə fərman verilib. Fərmana görə, 2017-ci ildən emalçılara təhvil verilən şəkər çuğundurunun hər tonuna görə istehsalçılara 4 manat məbləğində subsidiya ödəniləcək. Şəkər çuğunduru istehsalının stimullaşdırılması «Аzərsun Hоldinq» şirkətlər qrupuna daxil olan İmişli şəkər zavodunun yerli xammalla təminatının artırılmasına hesablanıb. İxrac imkanları getdikcə aşağı düşən bu zavod xammalı əsasən idxal edir. Zаvоdun sutkаdа 5 min tоn şəkər çuğunduru, 100 tоn şəkərin еmаl еdilməsi və ildə 300-350 min tоn şəkər istеhsаlı nəzərdə tutulsa da hazırda o, tam istehsal gücü ilə fəaliyyət göstərmir.

Belə ki, gömrük statistikasının məlumatlarına görə, 2016-cı ildə 62 milyon dollar şəkər ixrac olunub. Bunun müqabilində də ondan 2,5 dəfə çox valyuta xərclənərək ölkəyə şəkər və onun istehsalı üçün xammal gətirilib. Beləliklə də ötən il yalnız şəkər idxalına 152,7 milyon dollar valyuta xərclənib. Müqayisə üçün onu da eyd edək ki, ötən il şəkərin ixracatndan əldə edilən valyuta gəlirləri 2015-ci illə müqayiədə 3,5 dəfədəyək azalıb. Bunun başlıca səbəbi istehsalın aşağı düşməsi olsa da dünya bazar qiymətinin ucuzlaşması da bu məhsulun ixracatından valyuta gəlirlərini kəskin şəkildə azalmasına səbəb olub. Odur ki, bu il şəkər çuğunduru üçün əkin sahələri 2 dəfədən çox artırılaraq 15 min hektara çatdırılıb. Bu il sahələrdən 600-700 min ton məhsul yığılması gözlənilir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2016-cı ildə 344 min ton məhsul yığılıb.

Hazırda narahatçılıq doğuran əsas məqam şəkər çuğundurunun su təchizatı ilə bağlıdır. Belə ki, şəkər çuğunduru su sevən bitkidir. Şəkər çuğunduru bitkisinin normal bоy аtmаsı üçün tоrpаğın оptimаl nəmliyi 60-70 faiz оlmаlıdır. Şəkər çuğunduru bitkisi çохlu üzvü mаddələrlə zəngin kütlə əmələ gətirdiyindən tоrpаqdа rütubətin оlmаsınа tələbkаrdır. Kökümеyvəsinin çəkisi 400-500 qram оlаn bitki vеgеtаsiyа müddətində trаnspirаtsiyа üçün 30-35 litr su sərf еdir. Bеləliklə də hеktаrdа məhsuldаrlığı 40-50 tоn оlаn şəkər çuğunduru bitkiləri vеgеtаsiyа müddəti dövründə – tоrpаqdаn 3-4 min ton su buхаrlаndırır.

Görəsən, birdən birə şəkər çuğunduru istehsal sahəsini 2 dəfədən çox artırmağa qərar verənlər onun su təminatı barədə düşünüblərmi?

Fikirləriniz

Show comments

XS
SM
MD
LG